اختلالات جنسی چیست و چرا باید به آن توجه کرد؟
اختلالات جنسی به گروهی از مشکلات بالینی گفته میشود که توانایی فرد را برای لذت بردن از فعالیت جنسی یا عملکرد طبیعی جنسی مختل میکنند. این دسته از اختلالات روانپزشکی بسیار شایع هستند و متأسفانه به دلیل شرم اجتماعی، بسیاری از مبتلایان هرگز به دنبال درمان نمیروند. اختلالات جنسی میتوانند ناشی از عوامل جسمی (مانند دیابت و مشکلات هورمونی)، روانی (مانند اضطراب عملکرد)، یا ترکیبی از هر دو باشند. شناخت بهموقع و درمان تخصصی اختلالات جنسی برای حفظ سلامت روان، کیفیت زندگی و روابط عاطفی ضروری است.
انواع اختلالات جنسی بر اساس DSM-5
متخصصان سلامت روان، اختلالات جنسی را به چند دسته اصلی تقسیم میکنند که هر یک ویژگیهای متفاوتی دارند:
اختلالات میل جنسی
در این گروه از اختلالات جنسی، تمایل به فعالیت جنسی بهطور قابل توجهی کاهش یافته یا بهکلی از بین رفته است. اختلال میل/برانگیختگی جنسی در زنان و اختلال میل جنسی کمکار در مردان نمونههای رایج هستند. استرس، مشکلات هورمونی و تعارضات زناشویی میتوانند زمینهساز این نوع اختلالات جنسی باشند.
اختلالات عملکرد جنسی
این طبقه شامل مشکلاتی در مراحل مختلف پاسخ جنسی است:
- اختلال نعوظ: ناتوانی در رسیدن یا حفظ نعوظ کافی برای مقاربت.
- اختلال ارگاسم: تأخیر شدید یا فقدان ارگاسم.
- انزال زودرس: انزال با حداقل تحریک که فرد کنترلی بر آن ندارد.
اختلالات درد جنسی
احساس درد مکرر یا شدید در ناحیه تناسلی هنگام مقاربت، مانند اختلال درد تناسلی-لگنی در زنان، از دیگر اختلالات جنسی شایع است که اغلب ریشههای روانشناختی و فیزیولوژیک دارد.
پارافیلیکها
تمایلات، تخیلات یا رفتارهای جنسی نامتعارف که به دیگران آسیب میرساند یا همراه با پریشانی فردی است. درمان این زیرمجموعه از اختلالات جنسی نیازمند رویکردهای تخصصی روانپزشکی قانونی است.
۸ نشانه هشداردهنده
اگر چندین مورد از علائم زیر را تجربه میکنید، بهتر است با یک متخصص اختلالات جنسی مشورت کنید:
- کاهش مستمر میل جنسی نسبت به گذشته که باعث ناراحتی میشود.
- مشکل در رسیدن یا حفظ نعوظ در بیش از نیمی از فعالیتهای جنسی.
- انزال در کمتر از یک دقیقه پس از شروع دخول.
- ناتوانی در رسیدن به ارگاسم با وجود تحریک کافی.
- احساس درد شدید در ناحیه تناسلی هنگام نزدیکی.
- اجتناب از صمیمیت جنسی با شریک زندگی به دلیل ترس از عملکرد.
- تخیلات جنسی تکرارشونده و پریشانکننده که فرد را آزار میدهد.
- رفتارهای جنسی تکانشی که سلامت جسمی یا روانی را به خطر میاندازد.
بهترین روشهای درمان
روش درمان کاملاً به نوع و علت آن بستگی دارد، اما اغلب ترکیبی از گزینههای زیر نتیجه مطلوبی به همراه دارد:
- رواندرمانی: درمان شناختی-رفتاری (CBT) به کاهش اضطراب عملکرد و اصلاح باورهای نادرست جنسی کمک میکند. زوجدرمانی نیز در حل تعارضات بینفردی مؤثر است.
- تکنیکهای رفتاری: روشهایی مانند تمرکز حسی و تکنیک Masters and Johnson برای درمان زودانزالی و اختلال ارگاسم بهکار میروند.
- دارودرمانی: داروهای مهارکننده PDE5 (سیلدنافیل و تادالافیل) خط اول درمان اختلال نعوظ هستند. پزشک ممکن است داروهای هورمونی یا ضدافسردگی را نیز بسته به شرایط تجویز کند.
- تغییر سبک زندگی: ورزش منظم، تغذیه سالم، ترک سیگار و مدیریت استرس در بهبود اختلالات جنسی بسیار مؤثرند.
برای آشنایی عمیقتر با رویکردهای رواندرمانی، میتوانید صفحه روان درمانی ما را مطالعه کنید.
اگر نگران سلامت روان خود هستید، بخش تست روانشناسی ما میتواند به شما در شناخت بهتر ابعاد مختلف روانتان کمک کند.